หมาจร ปัญหา สาเหตุ และวิธีรับมือสุนัขจรจัดอย่างถูกต้อง
การเลี้ยงสัตว์เลี้ยงอย่างมีความรับผิดชอบ
ปัจจุบันประเทศไทยมีสุนัขจรจัดหรือ หมาจร จำนวนกว่า 7.5 แสนตัว ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการถูกทอดทิ้งเมื่อเจ้าของไม่พร้อมเลี้ยง และการแพร่พันธุ์โดยไม่มีการควบคุม การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนที่สุดคือ การทำหมัน เพื่อตัดวงจรการเพิ่มจำนวน และการหาบ้านใหม่ โดยผู้ที่พบเห็นสุนัขจรจัดสร้างความเดือดร้อน สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัดของ กทม. หรือมูลนิธิช่วยเหลือสัตว์ต่าง ๆ เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าจัดการอย่างปลอดภัย
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจต้นตอของปัญหาสุนัขจรจัด ข้อควรระวังทางกฎหมายเกี่ยวกับการให้อาหาร วิธีเอาตัวรอดเมื่อถูกวิ่งไล่กัด ไปจนถึงรายชื่อมูลนิธิที่เชื่อถือได้ เพื่อให้คุณสามารถรับมือและช่วยเหลือเพื่อนสี่ขาเหล่านี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
สารบัญเนื้อหา
ปัญหา “หมาจร” เกิดจากอะไร และทำไมถึงยังเพิ่มขึ้น?
แม้จะมีการรณรงค์เรื่องการเลี้ยงสัตว์อย่างรับผิดชอบมาอย่างต่อเนื่อง แต่จำนวนสุนัขจรจัดก็ยังคงมีจำนวนมาก โดยปัญหาหลักเกิดจากปัจจัยเหล่านี้:
- การทอดทิ้งเมื่อไม่พร้อม: สาเหตุอันดับต้น ๆ เกิดจากความไม่พร้อมในการรับผิดชอบค่าใช้จ่าย การย้ายที่อยู่อาศัย หรือสุนัขมีอาการป่วย
- การไม่ทำหมัน: การปล่อยให้สุนัขบ้านผสมพันธุ์กันเองแล้วนำลูกสุนัขไปทิ้งตามวัดหรือที่รกร้าง ทำให้เกิดการขยายพันธุ์ตามธรรมชาติอย่างรวดเร็ว
- ความเสี่ยงด้านสาธารณสุข: สุนัขจรจัดที่ไม่ได้รับการฉีดวัคซีนถือเป็นพาหะสำคัญของโรคพิษสุนัขบ้า โดยข้อมูลจากกรมปศุสัตว์ในปี 2567 พบรายงานโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์จำนวน 145 ตัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสุนัข
ให้อาหารหมาจรจัด ผิดกฎหมายไหม?
หลายคนมีเมตตาและมักให้อาหารสุนัขจรจัดเป็นประจำ แต่ในทางกฎหมาย การให้อาหารสุนัขจรจัด ไม่ถือว่าเป็นเจ้าของสุนัขตามกฎหมายและไม่ต้องรับผิดชอบในฐานะเจ้าของ เว้นแต่จะมีการแสดงเจตนาเป็นเจ้าของ เช่น การให้นอนในบริเวณบ้าน หรือการตั้งชื่อให้
อย่างไรก็ตาม การให้อาหารเพียงอย่างเดียวโดยไม่ทำหมัน อาจทำให้สุนัขรวมกลุ่มกันเป็นฝูงใหญ่และเกิดการแพร่พันธุ์มากขึ้น ดังนั้น ความรับผิดชอบที่แท้จริงคือควรทำควบคู่ไปกับการพาไปทำหมันและการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเสมอ
นอกจากนี้ สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร ข้อบัญญัติใหม่ของ กทม. ที่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 มกราคม 2569 ได้มีการจำกัดจำนวนสัตว์เลี้ยงตามขนาดพื้นที่ และบังคับให้เจ้าของสุนัขต้องจดทะเบียนพร้อมฝังไมโครชิป ซึ่งหากเป็นสุนัขจรจัดในพื้นที่ชุมชนหรือวัดที่ไม่มีเจ้าของแสดงตัว กทม. จะมีแนวทางเข้าไปจัดการทำหมันและฉีดวัคซีนให้
4 วิธีเอาตัวรอด เมื่อเจอหมาวิ่งไล่กัด
หากคุณบังเอิญเดินหรือปั่นจักรยานผ่านถิ่นของหมาจรจัด และถูกวิ่งไล่กวด การตั้งสติคือสิ่งสำคัญที่สุด โดยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำได้ดังนี้:
- ห้ามวิ่งหนีเด็ดขาด: การเคลื่อนที่ด้วยความเร็วจะไปกระตุ้นสัญชาตญาณนักล่าของสุนัขให้วิ่งไล่ตาม
- อย่าสบตาและห้ามส่งเสียงดัง: การจ้องตาสุนัขถือเป็นการท้าทาย และการกรีดร้องจะยิ่งกระตุ้นให้สุนัขตื่นตกใจจนอาจจู่โจมได้
- เบี่ยงเบนความสนใจ: หากจวนตัว ให้โยนสิ่งของที่มีติดตัว เช่น หมวก กระเป๋า หรือขนม ไปอีกทางเพื่อดึงความสนใจ แล้วค่อย ๆ เดินฉากหลบออกมา
- ใช้เสียงดังหรือฉีดน้ำเพื่อป้องกันตัว: หากสุนัขเข้ามาใกล้และแสดงท่าทีก้าวร้าว สามารถใช้น้ำอุณหภูมิปกติฉีดใส่ หรือทำเสียงดังเพื่อขับไล่ โดย ห้ามทำร้ายร่างกายสุนัข เนื่องจากอาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ. ป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ฯ
หมายเหตุ: หากโชคร้ายถูกสุนัขจรจัดกัด ควรรีบล้างแผลให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่ และรีบไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทันที
แนะนำ 4 มูลนิธิและสถานสงเคราะห์ที่รับดูแลหมาจรจัด
การรับเลี้ยงสุนัขจรจัด (Adoption) ถือเป็นการมอบชีวิตใหม่และช่วยลดจำนวนสุนัขไร้บ้านได้อย่างยั่งยืน หรือหากคุณไม่สะดวกรับเลี้ยง การสนับสนุนผ่านการบริจาคก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน
- Soi Dog Foundation (มูลนิธิเพื่อสุนัขในซอย): องค์กรระดับนานาชาติในภูเก็ตและ กทม. ที่เน้นการทำหมัน ฉีดวัคซีน และหาบ้านใหม่ให้สุนัขจรจัด
- มูลนิธิบ้านสงเคราะห์สัตว์พิการ (ปากเกร็ด): รับดูแลสุนัขและแมวพิการ เจ็บป่วย หรือถูกทอดทิ้ง โดยมีคลินิกดูแลอย่างเป็นระบบ
- The Man That Rescues Dogs (ชลบุรี): ศูนย์พักพิงที่โดดเด่นในการดูแลสุนัขพิการให้กลับมาวิ่งได้ด้วยวีลแชร์
- บ้านนางฟ้าของสัตว์จร (สระบุรี): พื้นที่อุปการะสุนัขหลายพันตัวที่พึ่งพาเงินบริจาคเป็นหลัก
แนะนำการช่วยเหลือ: ทุกมูลนิธิมีค่าใช้จ่ายมหาศาลในการดูแลสุนัขในศูนย์พักพิง หากคุณต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือ การบริจาคทุนทรัพย์ หรือบริจาคอาหารสุนัขที่มีโภชนาการครบถ้วน ได้มาตรฐาน และเหมาะสมกับสุนัขทุกช่วงวัย ก็เป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยต่อลมหายใจให้สุนัขจรจัดได้รับสารอาหารที่เพียงพอและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
บทสรุป
ปัญหาหมาจรจัดเป็นปัญหาระดับโครงสร้างที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐในการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง และภาคประชาชนในการเลี้ยงสัตว์อย่างมีความรับผิดชอบ การแก้ปัญหาที่เห็นผลที่สุดไม่ใช่การทำร้ายหรือกวาดล้าง แต่คือการฉีดวัคซีน ทำหมัน และให้โอกาสพวกเขามีบ้านใหม่ หากพบสุนัขป่วยหรือต้องการคำปรึกษาด้านการจัดการสัตว์จรจัดในชุมชน ควรประสานงานกับปศุสัตว์ในพื้นที่หรือสัตวแพทย์เพื่อดำเนินการอย่างถูกวิธีและปลอดภัยที่สุด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหมาจร
Q1: แจ้งหน่วยงานไหน หากพบหมาจรจัดสร้างความเดือดร้อน?
A: หากอยู่ใน กทม. สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัด กรุงเทพมหานคร (ประเวศ) เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้ามาตรวจสอบโรค ทำหมัน และหาบ้านใหม่ หรือประสานงานมูลนิธิและหน่วยกู้ภัยในพื้นที่
Q2: การนำสุนัขไปปล่อยวัด ผิดกฎหมายหรือไม่?
A: ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน การนำสัตว์เลี้ยงไปทิ้งถือเป็นการทารุณกรรมสัตว์ทางอ้อม และสร้างภาระให้ชุมชน สุนัขบ้านมักเอาตัวรอดไม่ได้และอาจถูกสุนัขเจ้าถิ่นกัด
Q3: สุนัขชุมชน (Community Dog) คืออะไร?
A: คือสุนัขจรจัดที่ได้รับการยอมรับจากคนในชุมชน โดยมีอาสาสมัครในพื้นที่ช่วยกันดูแลเรื่องอาหาร การฉีดวัคซีน และพาไปทำหมัน ซึ่งเป็นทางออกที่ช่วยให้สุนัขและคนอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ต้องผลักภาระให้สถานสงเคราะห์
เอกสารอ้างอิง
- กรมควบคุมโรค. (2566). สคร.9 เตือน หากถูกสุนัขกัดรีบล้างแผลให้สะอาดและฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบทุกเข็ม. ddc.moph.go.th.
- กรมปศุสัตว์. (2563). อธิบดีกรมปศุสัตว์ ให้สัมภาษณ์ประเด็นโครงการสุนัขชุมชนเพื่อการแก้ปัญหาสุนัขจรจัดอย่างยั่งยืน. dld.go.th.
- กรุงเทพธุรกิจ. (2568). รวมทุกข้อสงสัย กฎหมายสัตว์เลี้ยง กทม. ‘รีบฝังชิป-จดแจ้ง’ มีผล 10 ม.ค. 69.
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2557). พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557.
- Sanook. (2561). ถ้าเจอ หมาวิ่งไล่กัด ควรทำอย่างไร ถึงจะรอดพ้นคมเขี้ยวของมันได้. sanook.com.
- SC Asset. (2567). แนะนำ 13 พิกัดรับเลี้ยงสุนัขฟรี ช่วยเหลือสุนัขไร้บ้านหมาจร. scasset.com.
บทความน่าสนใจ
แมวตัวเมียสามารถเริ่มตั้งท้องได้ตั้งแต่อายุประมาณ 4 เดือน หากเริ่มเข้าสู่ช่วงเป็นสัดและผสมพันธุ์กับแมวตัวผู้สำเร็จ อย่างไรก็ตาม แมวส่วนใหญ่มักเริ่มเป็นสัดครั้งแรกในช่วงอายุประมาณ 5–9 เดือน ซึ่งอาจเร็วหรือช้ากว่านี้ตามสายพันธุ์ น้ำหนัก สุขภาพ และสภาพแวดล้อม แม้แมวอายุยังน้อยและมีรูปร่างเหมือนลูกแมว แต่ก็สามารถตั้งท้องได้แล้ว ดังนั้นบ้านที่เลี้ยงแมวตัวผู้และตัวเมียร่วมกันควรเริ่มแยกแมวตั้งแต่อายุประมาณ 4 เดือน พร้อมปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องช่วงเวลาทำหมันที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการตั้งท้องโดยไม่พร้อม สารบัญเนื้อหา แมวอายุเท่าไหร่ถึงท้องได้? ปัจจัยที่ทำให้แมวเป็นสัดเร็วหรือช้า สัญญาณว่าแมวเริ่มติดสัด แมวท้องได้ แปลว่าร่างกายพร้อมมีลูกแล้วหรือไม่? แมวผสมครั้งเดียวท้องได้ไหม? 6 ขั้นตอนเตรียมตัวหากสงสัยว่าแมวเพิ่งผสม วิธีสังเกตว่าแมวตั้งท้อง ระยะตั้งท้องของแมว 4 วิธีป้องกันแมวท้องไม่พร้อม วิธีดูแลสุขภาพแมวตั้งท้อง อาหารที่เหมาะสำหรับแม่แมวตั้งท้อง อาการแม่แมวท้องที่ควรรีบพบสัตวแพทย์ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอายุและการตั้งท้องของแมว เอกสารอ้างอิง แมวอายุเท่าไหร่ถึงท้องได้? แมวตัวเมียบางตัวอาจเริ่มเป็ […]
แมวแร็กดอลล์ หรือ Ragdoll เป็นแมวขนาดใหญ่ที่มีจุดเด่นคือขนกึ่งยาวนุ่ม ดวงตาสีฟ้า และนิสัยสงบ เป็นมิตร ชอบอยู่ใกล้เจ้าของ แม้จะดูแลด้านพฤติกรรมไม่ยาก แต่ผู้เลี้ยงควรใส่ใจเรื่องการแปรงขน การควบคุมน้ำหนัก การออกกำลังกาย และการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ สารบัญเนื้อหา แมวแร็กดอลล์ คืออะไร? ลักษณะของแมวแร็กดอลล์ ขนาดและน้ำหนักของแมวแร็กดอลล์ ราคาเฉลี่ยของแมวแร็กดอลล์ นิสัยของแมวแร็กดอลล์ 4 วิธีเลี้ยงแมวแร็กดอลล์ให้สุขภาพดี โรคและปัญหาสุขภาพที่ควรระวัง บทสรุป คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแมวแร็กดอลล์ เอกสารอ้างอิง แมวแร็กดอลล์ คืออะไร? แมวแร็กดอลล์เป็นสายพันธุ์แมวที่พัฒนาขึ้นในสหรัฐอเมริกาช่วงทศวรรษ 1960 โดยชื่อ Ragdoll มาจากลักษณะของแมวบางตัวที่ผ่อนคลายร่างกายเมื่อถูกอุ้ม คล้ายตุ๊กตาผ้า อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่แมวแร็กดอลล์ทุกตัวจะชอบถูกอุ้ม ผู้เลี้ยงจึงควรสังเกตภาษากายและไม่ฝืนจับหากแมวแสดงอาการไม่สบายใจ ลักษณะของแมวแร็กดอลล์ แมวแร็กดอลล์มีโครงสร้างร่างกายค่อนข้างใหญ่ แข็งแรง และใช้เวลาหลายปีกว่าจะโตเต็มที่ ลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่ ลำตัวยาวและช่วงอกกว้าง กระดูกและกล้ามเนื้อแข็งแรง ศีรษะทรงลิ่มแบบกว้าง ดว […]
บูลด็อก (Bulldog) หรือที่บางคนค้นหาว่า “บลูด็อก” เป็นสุนัขขนาดกลางที่มีใบหน้าสั้น ศีรษะกว้าง ลำตัวแน่น และรอยย่นบริเวณใบหน้า แม้รูปลักษณ์จะดูแข็งแรงและจริงจัง แต่โดยทั่วไปมีนิสัยอ่อนโยน ซื่อสัตย์ และผูกพันกับครอบครัว อย่างไรก็ตาม บูลด็อกไม่ใช่สุนัขที่ดูแลง่ายทั้งหมด เพราะโครงสร้างหน้าสั้นทำให้เสี่ยงต่อปัญหาการหายใจ ความร้อน ผิวหนัง ดวงตา น้ำหนัก และข้อต่อ ผู้ที่สนใจเลี้ยงจึงควรพิจารณาทั้งนิสัย รูปแบบการใช้ชีวิต และความพร้อมด้านค่าใช้จ่ายก่อนตัดสินใจ สารบัญเนื้อหา บูลด็อก คือสุนัขพันธุ์อะไร? ลักษณะทั่วไปของบูลด็อก นิสัยของบูลด็อก บูลด็อกเหมาะสำหรับ การออกกำลังกายและการฝึก 3 วิธีการดูแลบูลด็อกอย่างถูกวิธี เพื่อสุขภาพที่ดีและอายุที่ยืนยาว โรคและปัญหาสุขภาพที่ต้องระวัง สัญญาณที่ต้องรีบพบสัตวแพทย์ สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนรับบูลด็อกมาเลี้ยง ข้อดีและข้อควรพิจารณาก่อนเลี้ยง บทสรุป คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับบูลด็อก เอกสารอ้างอิง บูลด็อก คือสุนัขพันธุ์อะไร? บูลด็อก หรือ English Bulldog เป็นสุนัขขนาดกลางจากประเทศอังกฤษ มีลำตัวเตี้ยแน่น อกกว้าง ขาสั้น ขนสั้น และใบหน้ามีรอยพับ สามารถเลี้ยงในบ้านหรือคอนโด […]
