หมาจร ปัญหา สาเหตุ และวิธีรับมือสุนัขจรจัดอย่างถูกต้อง
การเลี้ยงสัตว์เลี้ยงอย่างมีความรับผิดชอบ
ปัจจุบันประเทศไทยมีสุนัขจรจัดหรือ หมาจร จำนวนกว่า 7.5 แสนตัว ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการถูกทอดทิ้งเมื่อเจ้าของไม่พร้อมเลี้ยง และการแพร่พันธุ์โดยไม่มีการควบคุม การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนที่สุดคือ การทำหมัน เพื่อตัดวงจรการเพิ่มจำนวน และการหาบ้านใหม่ โดยผู้ที่พบเห็นสุนัขจรจัดสร้างความเดือดร้อน สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัดของ กทม. หรือมูลนิธิช่วยเหลือสัตว์ต่าง ๆ เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าจัดการอย่างปลอดภัย
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจต้นตอของปัญหาสุนัขจรจัด ข้อควรระวังทางกฎหมายเกี่ยวกับการให้อาหาร วิธีเอาตัวรอดเมื่อถูกวิ่งไล่กัด ไปจนถึงรายชื่อมูลนิธิที่เชื่อถือได้ เพื่อให้คุณสามารถรับมือและช่วยเหลือเพื่อนสี่ขาเหล่านี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
สารบัญเนื้อหา
ปัญหา “หมาจร” เกิดจากอะไร และทำไมถึงยังเพิ่มขึ้น?
แม้จะมีการรณรงค์เรื่องการเลี้ยงสัตว์อย่างรับผิดชอบมาอย่างต่อเนื่อง แต่จำนวนสุนัขจรจัดก็ยังคงมีจำนวนมาก โดยปัญหาหลักเกิดจากปัจจัยเหล่านี้:
- การทอดทิ้งเมื่อไม่พร้อม: สาเหตุอันดับต้น ๆ เกิดจากความไม่พร้อมในการรับผิดชอบค่าใช้จ่าย การย้ายที่อยู่อาศัย หรือสุนัขมีอาการป่วย
- การไม่ทำหมัน: การปล่อยให้สุนัขบ้านผสมพันธุ์กันเองแล้วนำลูกสุนัขไปทิ้งตามวัดหรือที่รกร้าง ทำให้เกิดการขยายพันธุ์ตามธรรมชาติอย่างรวดเร็ว
- ความเสี่ยงด้านสาธารณสุข: สุนัขจรจัดที่ไม่ได้รับการฉีดวัคซีนถือเป็นพาหะสำคัญของโรคพิษสุนัขบ้า โดยข้อมูลจากกรมปศุสัตว์ในปี 2567 พบรายงานโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์จำนวน 145 ตัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสุนัข
ให้อาหารหมาจรจัด ผิดกฎหมายไหม?
หลายคนมีเมตตาและมักให้อาหารสุนัขจรจัดเป็นประจำ แต่ในทางกฎหมาย การให้อาหารสุนัขจรจัด ไม่ถือว่าเป็นเจ้าของสุนัขตามกฎหมายและไม่ต้องรับผิดชอบในฐานะเจ้าของ เว้นแต่จะมีการแสดงเจตนาเป็นเจ้าของ เช่น การให้นอนในบริเวณบ้าน หรือการตั้งชื่อให้
อย่างไรก็ตาม การให้อาหารเพียงอย่างเดียวโดยไม่ทำหมัน อาจทำให้สุนัขรวมกลุ่มกันเป็นฝูงใหญ่และเกิดการแพร่พันธุ์มากขึ้น ดังนั้น ความรับผิดชอบที่แท้จริงคือควรทำควบคู่ไปกับการพาไปทำหมันและการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเสมอ
นอกจากนี้ สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร ข้อบัญญัติใหม่ของ กทม. ที่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 มกราคม 2569 ได้มีการจำกัดจำนวนสัตว์เลี้ยงตามขนาดพื้นที่ และบังคับให้เจ้าของสุนัขต้องจดทะเบียนพร้อมฝังไมโครชิป ซึ่งหากเป็นสุนัขจรจัดในพื้นที่ชุมชนหรือวัดที่ไม่มีเจ้าของแสดงตัว กทม. จะมีแนวทางเข้าไปจัดการทำหมันและฉีดวัคซีนให้
4 วิธีเอาตัวรอด เมื่อเจอหมาวิ่งไล่กัด
หากคุณบังเอิญเดินหรือปั่นจักรยานผ่านถิ่นของหมาจรจัด และถูกวิ่งไล่กวด การตั้งสติคือสิ่งสำคัญที่สุด โดยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำได้ดังนี้:
- ห้ามวิ่งหนีเด็ดขาด: การเคลื่อนที่ด้วยความเร็วจะไปกระตุ้นสัญชาตญาณนักล่าของสุนัขให้วิ่งไล่ตาม
- อย่าสบตาและห้ามส่งเสียงดัง: การจ้องตาสุนัขถือเป็นการท้าทาย และการกรีดร้องจะยิ่งกระตุ้นให้สุนัขตื่นตกใจจนอาจจู่โจมได้
- เบี่ยงเบนความสนใจ: หากจวนตัว ให้โยนสิ่งของที่มีติดตัว เช่น หมวก กระเป๋า หรือขนม ไปอีกทางเพื่อดึงความสนใจ แล้วค่อย ๆ เดินฉากหลบออกมา
- ใช้เสียงดังหรือฉีดน้ำเพื่อป้องกันตัว: หากสุนัขเข้ามาใกล้และแสดงท่าทีก้าวร้าว สามารถใช้น้ำอุณหภูมิปกติฉีดใส่ หรือทำเสียงดังเพื่อขับไล่ โดย ห้ามทำร้ายร่างกายสุนัข เนื่องจากอาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ. ป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ฯ
หมายเหตุ: หากโชคร้ายถูกสุนัขจรจัดกัด ควรรีบล้างแผลให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่ และรีบไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทันที
แนะนำ 4 มูลนิธิและสถานสงเคราะห์ที่รับดูแลหมาจรจัด
การรับเลี้ยงสุนัขจรจัด (Adoption) ถือเป็นการมอบชีวิตใหม่และช่วยลดจำนวนสุนัขไร้บ้านได้อย่างยั่งยืน หรือหากคุณไม่สะดวกรับเลี้ยง การสนับสนุนผ่านการบริจาคก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน
- Soi Dog Foundation (มูลนิธิเพื่อสุนัขในซอย): องค์กรระดับนานาชาติในภูเก็ตและ กทม. ที่เน้นการทำหมัน ฉีดวัคซีน และหาบ้านใหม่ให้สุนัขจรจัด
- มูลนิธิบ้านสงเคราะห์สัตว์พิการ (ปากเกร็ด): รับดูแลสุนัขและแมวพิการ เจ็บป่วย หรือถูกทอดทิ้ง โดยมีคลินิกดูแลอย่างเป็นระบบ
- The Man That Rescues Dogs (ชลบุรี): ศูนย์พักพิงที่โดดเด่นในการดูแลสุนัขพิการให้กลับมาวิ่งได้ด้วยวีลแชร์
- บ้านนางฟ้าของสัตว์จร (สระบุรี): พื้นที่อุปการะสุนัขหลายพันตัวที่พึ่งพาเงินบริจาคเป็นหลัก
แนะนำการช่วยเหลือ: ทุกมูลนิธิมีค่าใช้จ่ายมหาศาลในการดูแลสุนัขในศูนย์พักพิง หากคุณต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือ การบริจาคทุนทรัพย์ หรือบริจาคอาหารสุนัขที่มีโภชนาการครบถ้วน ได้มาตรฐาน และเหมาะสมกับสุนัขทุกช่วงวัย ก็เป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยต่อลมหายใจให้สุนัขจรจัดได้รับสารอาหารที่เพียงพอและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
บทสรุป
ปัญหาหมาจรจัดเป็นปัญหาระดับโครงสร้างที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐในการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง และภาคประชาชนในการเลี้ยงสัตว์อย่างมีความรับผิดชอบ การแก้ปัญหาที่เห็นผลที่สุดไม่ใช่การทำร้ายหรือกวาดล้าง แต่คือการฉีดวัคซีน ทำหมัน และให้โอกาสพวกเขามีบ้านใหม่ หากพบสุนัขป่วยหรือต้องการคำปรึกษาด้านการจัดการสัตว์จรจัดในชุมชน ควรประสานงานกับปศุสัตว์ในพื้นที่หรือสัตวแพทย์เพื่อดำเนินการอย่างถูกวิธีและปลอดภัยที่สุด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหมาจร
Q1: แจ้งหน่วยงานไหน หากพบหมาจรจัดสร้างความเดือดร้อน?
A: หากอยู่ใน กทม. สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัด กรุงเทพมหานคร (ประเวศ) เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้ามาตรวจสอบโรค ทำหมัน และหาบ้านใหม่ หรือประสานงานมูลนิธิและหน่วยกู้ภัยในพื้นที่
Q2: การนำสุนัขไปปล่อยวัด ผิดกฎหมายหรือไม่?
A: ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน การนำสัตว์เลี้ยงไปทิ้งถือเป็นการทารุณกรรมสัตว์ทางอ้อม และสร้างภาระให้ชุมชน สุนัขบ้านมักเอาตัวรอดไม่ได้และอาจถูกสุนัขเจ้าถิ่นกัด
Q3: สุนัขชุมชน (Community Dog) คืออะไร?
A: คือสุนัขจรจัดที่ได้รับการยอมรับจากคนในชุมชน โดยมีอาสาสมัครในพื้นที่ช่วยกันดูแลเรื่องอาหาร การฉีดวัคซีน และพาไปทำหมัน ซึ่งเป็นทางออกที่ช่วยให้สุนัขและคนอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ต้องผลักภาระให้สถานสงเคราะห์
เอกสารอ้างอิง
- กรมควบคุมโรค. (2566). สคร.9 เตือน หากถูกสุนัขกัดรีบล้างแผลให้สะอาดและฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบทุกเข็ม. ddc.moph.go.th.
- กรมปศุสัตว์. (2563). อธิบดีกรมปศุสัตว์ ให้สัมภาษณ์ประเด็นโครงการสุนัขชุมชนเพื่อการแก้ปัญหาสุนัขจรจัดอย่างยั่งยืน. dld.go.th.
- กรุงเทพธุรกิจ. (2568). รวมทุกข้อสงสัย กฎหมายสัตว์เลี้ยง กทม. ‘รีบฝังชิป-จดแจ้ง’ มีผล 10 ม.ค. 69.
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2557). พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557.
- Sanook. (2561). ถ้าเจอ หมาวิ่งไล่กัด ควรทำอย่างไร ถึงจะรอดพ้นคมเขี้ยวของมันได้. sanook.com.
- SC Asset. (2567). แนะนำ 13 พิกัดรับเลี้ยงสุนัขฟรี ช่วยเหลือสุนัขไร้บ้านหมาจร. scasset.com.
บทความน่าสนใจ
เมื่อสุนัขมีอาการซึม ตัวร้อน ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย เจ้าของบางคนอาจเคยเห็นคำแนะนำในอินเทอร์เน็ตให้ลองใช้ “ยาเขียว” โดยเฉพาะในลูกสุนัขที่สงสัยว่าเป็นพาร์โวหรือไข้หัดสุนัข อย่างไรก็ตาม “จากข้อมูลทางสัตวแพทย์ที่ตรวจสอบ ยังไม่พบหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่รองรับการนำยาเขียวสำหรับคนมาใช้รักษาพาร์โว ไข้หัดสุนัข หรือโรคติดเชื้อไวรัสในสุนัข และยังไม่มีขนาดการใช้ที่มีหลักฐานรองรับสำหรับให้เจ้าของนำไปใช้รักษาสุนัขด้วยตนเอง” หากสุนัขกำลังป่วย สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การทดลองยาแล้วรอดูว่าจะดีขึ้นหรือไม่ แต่คือการประเมินว่าสุนัขมีอาการรุนแรงเพียงใดและเกิดจากสาเหตุอะไร โดยเฉพาะลูกสุนัขที่อาเจียนหรือท้องเสียมาก เพราะอาจสูญเสียน้ำและเกลือแร่จนมีอาการทรุดลงได้ค่อนข้างรวดเร็ว สารบัญเนื้อหา หมากินยาเขียวได้ไหม? ทำไมจึงมีการนำยาเขียวมาใช้กับสุนัข? ยาเขียวรักษาพาร์โวได้จริงไหม? ความแตกต่างระหว่างโรคพาร์โวกับไข้หัดสุนัข ทำไมหมาบางตัวกินยาเขียวแล้วดูเหมือนดีขึ้น? สิ่งที่ควรระวังคือการเสียโอกาสในการรักษา หมาอาเจียนหรือท้องเสีย แปลว่าเป็นพาร์โวไหม? อาการแบบไหนควรรีบพาสุนัขไปพบสัตวแพทย์? เผลอให้ยาเขียวหมากินไปแ […]
เมื่อแมวมีอาการซึม ตัวร้อน ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย เจ้าของบางคนอาจเคยเห็นคำแนะนำในอินเทอร์เน็ตว่าให้ลองใช้ “ยาเขียว” โดยเฉพาะเมื่อสงสัยว่าแมวเป็นโรคหัดแมว อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอรองรับการใช้ยาเขียวสำหรับคนเพื่อรักษาโรคติดเชื้อไวรัสในแมว รวมถึงโรคหัดแมว และยังไม่มีข้อมูลขนาดการใช้ที่สามารถนำมาแนะนำสำหรับแมวทั่วไปได้ จึงไม่ควรนำมาให้แมวกินเองหรือใช้แทนการตรวจและการดูแลจากสัตวแพทย์ สิ่งที่ควรระวังไม่ใช่เพียงว่ายาเขียวจะได้ผลหรือไม่ แต่คือการทดลองรักษาเองอาจทำให้เสียเวลาในช่วงที่แมวกำลังต้องการการประเมิน โดยเฉพาะลูกแมวหรือแมวที่มีอาการซึมมาก ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย ซึ่งบางภาวะสามารถทำให้ร่างกายขาดน้ำและทรุดลงได้ค่อนข้างรวดเร็ว สารบัญเนื้อหา ยาเขียวคืออะไร และทำไมจึงถูกนำมาใช้กับแมว? หัดแมวคืออะไร? ยาเขียวรักษาหัดแมวได้จริงไหม? ทำไมแมวบางตัวกินยาเขียวแล้วดูเหมือนดีขึ้น? สิ่งที่น่ากังวลคือการเสียโอกาสในการรักษา อาการแบบไหนที่อาจพบในหัดแมว? แมวตัวร้อน อาเจียน หรือท้องเสีย แปลว่าเป็นหัดแมวไหม? หากสงสัยว่าแมวเป็นหัด ควรทำอย่างไร? หัดแมวรักษา […]
หมาไม่มีขนมีอยู่จริง โดยสุนัขบางสายพันธุ์มีลักษณะไร้ขนหรือมีขนเพียงบางบริเวณเป็นลักษณะทางพันธุกรรมของสายพันธุ์ เช่น Xoloitzcuintli, Chinese Crested, American Hairless Terrier และ Peruvian Hairless Dog อย่างไรก็ตาม หากสุนัขที่เคยมีขนตามปกติเริ่มขนบางหรือเกิดบริเวณโล้นขึ้นภายหลัง ควรแยกออกจากลักษณะไร้ขนตามสายพันธุ์ เพราะภาวะขนร่วงสามารถสัมพันธ์กับปัจจัยได้หลายอย่าง และในบางกรณีอาจจำเป็นต้องได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติม บทความนี้จะพาไปรู้จักว่าหมาไม่มีขนมีสายพันธุ์อะไรบ้าง ทำไมสุนัขบางพันธุ์จึงมีขนน้อย พร้อมวิธีดูแลผิวหนัง การรับมือกับแสงแดดและอากาศเย็น รวมถึงสัญญาณที่ช่วยแยกว่าเป็นลักษณะประจำสายพันธุ์หรือเป็นขนร่วงที่เกิดขึ้นภายหลัง สารบัญเนื้อหา หมาไม่มีขน คืออะไร? 4 สายพันธุ์หมาไม่มีขนที่ควรรู้จัก ทำไมหมาบางสายพันธุ์ถึงไม่มีขน? หมาไม่มีขนเหมาะกับคนเป็นภูมิแพ้หรือไม่? วิธีดูแลหมาไม่มีขนให้เหมาะกับผิวหนัง เรื่องฟันของหมาไม่มีขนที่เจ้าของควรรู้ ถ้าหมาเคยมีขน แต่เริ่มขนบางหรือเป็นจุดโล้น ต้องทำอย่างไร? อาหารทำให้หมาไม่มีขนกลับมามีขนได้ไหม? ก่อนตัดสินใจเลี้ยงหมาไม่มีขน ควรเตรียมตัวเรื่องอะไ […]
