โพรไบโอติกส์มีประโยชน์อย่างไรต่อสุนัขและแมว? รู้จักจุลินทรีย์ดีเพื่อสุขภาพลำไส้

โพรไบโอติกส์ (Probiotics) คือจุลินทรีย์มีชีวิตที่เมื่อได้รับในปริมาณที่เหมาะสมสามารถให้ประโยชน์ต่อร่างกาย โดยในสุนัขและแมวมักถูกนำมาใช้เพื่อช่วยสนับสนุนสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้และสุขภาพระบบทางเดินอาหาร

อย่างไรก็ตาม โพรไบโอติกส์ไม่ได้ให้ผลเหมือนกันทุกชนิด เพราะประโยชน์ขึ้นอยู่กับชนิดและสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ ปริมาณที่ได้รับ รูปแบบผลิตภัณฑ์ รวมถึงสุขภาพของสัตว์แต่ละตัว ดังนั้นการดูแลสุขภาพลำไส้จึงไม่ควรพึ่งโพรไบโอติกส์เพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาอาหารที่ให้สารอาหารครบถ้วน ไฟเบอร์ น้ำ และการดูแลสุขภาพโดยรวมร่วมด้วย

โพรไบโอติกส์คืออะไร?

โพรไบโอติกส์ หรือ Probiotics เป็นจุลินทรีย์มีชีวิตที่ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพเมื่อได้รับในปริมาณที่เหมาะสม จุลินทรีย์เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศขนาดเล็กภายในทางเดินอาหารที่เรียกว่า Gut Microbiome

ภายในลำไส้ของสุนัขและแมวมีจุลินทรีย์หลายชนิดอาศัยอยู่ร่วมกัน ทั้งกลุ่มที่เป็นประโยชน์ กลุ่มที่ไม่ก่อปัญหาเมื่ออยู่ในสมดุล และจุลินทรีย์บางชนิดที่อาจสร้างปัญหาเมื่อเพิ่มจำนวนมากเกินไป

จุดสำคัญคือ เราไม่ควรเน้นให้ลำไส้มีแบคทีเรียเยอะที่สุด แต่เป็นการรักษาสภาพแวดล้อมและสมดุลของจุลินทรีย์ให้เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการทำงานของระบบทางเดินอาหาร

5 ประโยชน์ของโพรไบโอติกส์ต่อสุนัขและแมว

1. ช่วยสนับสนุนสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้

จุลินทรีย์ในลำไส้มีความสัมพันธ์กันเป็นระบบ หากสภาพแวดล้อมในลำไส้เปลี่ยนไปจากอาหาร ความเครียด หรือปัจจัยด้านสุขภาพ องค์ประกอบของจุลินทรีย์ก็อาจเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย

โพรไบโอติกส์บางสายพันธุ์สามารถมีส่วนช่วยสนับสนุนประชากรจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์และช่วยรักษาสมดุลของ Gut Microbiome จึงมักถูกนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพลำไส้ในสัตว์เลี้ยง

2. ช่วยสนับสนุนระบบย่อยอาหารและการขับถ่าย

สุขภาพของจุลินทรีย์ในลำไส้เกี่ยวข้องกับกระบวนการย่อยอาหารและสภาพแวดล้อมภายในทางเดินอาหาร การมีสมดุลที่เหมาะสมจึงสามารถช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบย่อยอาหารและลักษณะการขับถ่ายให้เป็นปกติ

อย่างไรก็ตาม หากสุนัขหรือแมวถ่ายเหลว อาเจียน หรือมีปัญหาระบบทางเดินอาหารต่อเนื่อง ไม่ควรใช้โพรไบโอติกส์เป็นวิธีแก้ปัญหาเพียงอย่างเดียว เพราะอาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุจากโรค การติดเชื้อ ปรสิต หรือปัญหาสุขภาพอื่นที่ต้องได้รับการตรวจจากสัตวแพทย์

3. มีส่วนช่วยดูแลสภาพแวดล้อมของผนังลำไส้

ผนังลำไส้ทำหน้าที่เป็นแนวกั้นระหว่างสิ่งที่อยู่ภายในทางเดินอาหารกับร่างกาย การดูแลสมดุลของ Gut Microbiome จึงมีความสัมพันธ์กับการรักษาสภาพแวดล้อมของเยื่อบุทางเดินอาหารให้ทำงานตามปกติ

จุลินทรีย์บางกลุ่มยังสามารถสร้างสารเมตาบอไลต์ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของเซลล์ลำไส้ จึงเป็นอีกเหตุผลที่การดูแล microbiome ถูกให้ความสำคัญมากขึ้นในด้านโภชนาการสัตว์เลี้ยง

4. เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

ลำไส้ไม่ได้มีหน้าที่เพียงย่อยและดูดซึมสารอาหาร แต่ยังมีความเกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย การรักษาสภาพแวดล้อมของลำไส้ให้สมดุลจึงอาจมีส่วนช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันตามปกติ

5. อาจเป็นตัวช่วยในช่วงที่ระบบย่อยอาหารมีการเปลี่ยนแปลง

ช่วงที่มีการเปลี่ยนอาหาร ความเครียดจากการเดินทาง การเปลี่ยนสถานที่อยู่ หรือปัจจัยอื่น ๆ อาจส่งผลต่อระบบทางเดินอาหารของสัตว์บางตัว

การดูแลเรื่องสารอาหารและ Gut Microbiome อย่างเหมาะสมอาจช่วยให้ระบบย่อยอาหารปรับตัวได้ดีขึ้น โดยเฉพาะการเปลี่ยนอาหารควรทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่ควรเปลี่ยนอาหารทั้งหมดในทันที

โพรไบโอติกส์ไม่ได้ให้ผลเหมือนกันทุกชนิด

คำว่า “มี Probiotics” บนฉลากไม่ได้หมายความว่าผลิตภัณฑ์ทุกชนิดจะให้ผลเหมือนกัน เพราะจุลินทรีย์แต่ละชนิดและแต่ละสายพันธุ์มีคุณสมบัติแตกต่างกัน

ปัจจัยที่ควรพิจารณา ได้แก่

• ชนิดและสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ (Species & Strain) เพราะประโยชน์ของโพรไบโอติกส์มีความเฉพาะต่อสายพันธุ์
• จำนวนจุลินทรีย์มีชีวิต (CFU) ซึ่งบอกปริมาณจุลินทรีย์ในผลิตภัณฑ์
• ความคงตัวของจุลินทรีย์ เพราะโพรไบโอติกส์เป็นสิ่งมีชีวิต การผลิต การเก็บรักษา ความร้อนและความชื้นจึงมีผลต่อจำนวนจุลินทรีย์
• ปริมาณที่สัตว์ได้รับ ควรเป็นไปตามสูตรและคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
• ความเหมาะสมกับสุนัขหรือแมว ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาสำหรับสัตว์เลี้ยงและเหมาะกับช่วงวัย

ชนิดของโพรไบโอติกส์ที่พบบ่อย

โพรไบโอติกส์มีหลายชนิด โดยกลุ่มที่พบและมีการศึกษาในสุนัขและแมวบ่อย ได้แก่

• Lactobacillus เช่น L. acidophilus, L. plantarum ช่วยสนับสนุนสมดุลจุลินทรีย์และสุขภาพระบบทางเดินอาหาร
• Bifidobacterium เช่น B. longum, B. animalis มีบทบาทเกี่ยวข้องกับการหมักสารอาหารและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในลำไส้
• Enterococcus เช่น E. faecium บางสายพันธุ์ถูกศึกษาเกี่ยวกับสุขภาพทางเดินอาหารและคุณภาพอุจจาระ
• Bacillus เช่น B. subtilis, B. coagulans บางสายพันธุ์สามารถสร้างสปอร์ จึงมีความคงตัวสูงและเหมาะกับการนำมาใช้ในอาหารสัตว์บางประเภท
• Saccharomyces เช่น S. boulardii เป็นโพรไบโอติกส์กลุ่มยีสต์ที่มีการศึกษาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร

ทั้งนี้ ประโยชน์ของโพรไบโอติกส์ขึ้นอยู่กับ สายพันธุ์ (Strain) ปริมาณที่ได้รับ และสูตรผลิตภัณฑ์ จึงไม่ควรพิจารณาจากชื่อกลุ่มจุลินทรีย์เพียงอย่างเดียว

Prebiotic, Probiotic, Postbiotic และ Synbiotic ต่างกันอย่างไร?

คำว่า Biotics ที่เห็นบนอาหารและผลิตภัณฑ์สัตว์เลี้ยงไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกัน แต่แต่ละประเภทมีบทบาทแตกต่างกัน

ประเภท	คืออะไร	บทบาทโดยทั่วไป
Prebiotics	สารตั้งต้นที่จุลินทรีย์ในลำไส้บางกลุ่มสามารถนำไปใช้ได้	สนับสนุนจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในลำไส้
Probiotics	จุลินทรีย์มีชีวิตที่ให้ประโยชน์เมื่อได้รับในปริมาณเหมาะสม	ช่วยสนับสนุนสมดุลของ Gut Microbiome
Postbiotics	จุลินทรีย์ที่ไม่เป็นเซลล์มีชีวิตและ/หรือส่วนประกอบจากจุลินทรีย์ที่ให้ประโยชน์	สนับสนุนสุขภาพผ่านองค์ประกอบหรือผลิตภัณฑ์จากจุลินทรีย์
Synbiotics	การผสม Probiotics และสารตั้งต้นที่จุลินทรีย์นำไปใช้ได้	ออกแบบให้องค์ประกอบทำงานร่วมกันเพื่อสนับสนุน microbiome

วิธีเลือกโพรไบโอติกส์สำหรับสุนัขและแมว

ก่อนเลือกอาหารหรือผลิตภัณฑ์เสริมที่มีโพรไบโอติกส์ ควรพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน

1. เลือกผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาสำหรับสัตว์เลี้ยง

ระบบทางเดินอาหารและความต้องการทางโภชนาการของคน สุนัข และแมวแตกต่างกัน จึงไม่ควรนำผลิตภัณฑ์โพรไบโอติกส์สำหรับคนมาให้สัตว์เลี้ยงโดยไม่ปรึกษาสัตวแพทย์

2. ตรวจสอบชนิดหรือสายพันธุ์ของจุลินทรีย์

หากผลิตภัณฑ์มีข้อมูลระบุชนิดและสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ จะช่วยให้สามารถประเมินข้อมูลเกี่ยวกับประโยชน์ของจุลินทรีย์นั้นได้ชัดเจนกว่าการระบุเพียงคำว่า “มี Probiotics”

3. ดูปริมาณ CFU และคำแนะนำบนฉลาก

CFU หรือ Colony Forming Units เป็นหน่วยที่ใช้บอกจำนวนจุลินทรีย์มีชีวิต ควรใช้ผลิตภัณฑ์ตามปริมาณที่ผู้ผลิตกำหนด ไม่ควรเพิ่มปริมาณเองด้วยความคิดว่ายิ่งมากยิ่งดี

4. ตรวจสอบวิธีเก็บรักษา

จุลินทรีย์มีชีวิตอาจได้รับผลกระทบจากความร้อน ความชื้น และระยะเวลาการเก็บ จึงควรปฏิบัติตามวิธีเก็บรักษาที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์

5. ดูโภชนาการโดยรวม ไม่ใช่ดูเฉพาะ Probiotics

สำหรับอาหารมื้อหลัก ควรพิจารณาว่าอาหารให้สารอาหารครบถ้วน เหมาะกับสายพันธุ์ ช่วงวัย น้ำหนัก และสุขภาพของสัตว์หรือไม่ เพราะโพรไบโอติกส์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของโภชนาการ ไม่สามารถชดเชยอาหารที่ไม่เหมาะสมหรือไม่สมดุลได้

แนะนำ 2 ผลิตภัณฑ์ที่ช่วยดูแลสุขภาพลำไส้ จาก Betagro

หากเจ้าของต้องการดูแลสุขภาพระบบย่อยอาหารผ่านอาหารประจำวัน แนะนำ

Perfecta Wellness

เป็นอาหารสำหรับสุนัขและแมวที่มีแนวคิด Wellness แบบ All-in-1 โดยหนึ่งในจุดเด่นของสูตรคือ 3X Biotics ที่ประกอบด้วย Prebiotics, Probiotics และ Postbiotics เพื่อสนับสนุนสุขภาพลำไส้และระบบย่อยอาหาร

จุดเด่นของ Perfecta Wellness

• 3X Biotics: ผสาน Prebiotics, Probiotics และ Postbiotics เพื่อดูแลสุขภาพลำไส้และระบบย่อยอาหาร
• เนื้อสดเป็นส่วนผสมหลัก: ใช้เนื้อสดเกรด Human Grade เป็นส่วนผสมอันดับแรก
• Superfoods 6 สี: เพิ่มความหลากหลายของสารอาหารจากวัตถุดิบกลุ่ม Superfoods
• วิตามินและแร่ธาตุ 1.5X: มี B-Complex, ซิงค์, ซีลีเนียม และธาตุเหล็กตามแนวคิดของสูตร
• Salmon Oil: เป็นแหล่ง Omega 3 และ Omega 6 สำหรับดูแลผิวหนังและเส้นขน
• ไม่มีผลพลอยได้จากสัตว์ ข้าวโพด ข้าวสาลี และสารแต่งสีตามข้อมูลผลิตภัณฑ์

CAT n joy Crispy Bites Functional สูตร Digestive

เป็น Functional Snack ที่พัฒนาสูตรด้านระบบย่อยอาหาร ขนมที่มีส่วนประกอบของ Prebiotics & Probiotics เป็นองค์ประกอบสำคัญของสูตร Digestive

จุดเด่นของ CAT n joy Crispy Bites Functional

• เสริมจุลินทรีย์ ช่วยดูแลระบบย่อยอาหาร
• ขนมสุขภาพ ไม่ทำลายไต
• ทำจากเนื้อปลาแซลมอนแท้ ไม่มีผลพลอยได้จากสัตว์และไม่เติมสารแต่งสี
• ลักษณะเม็ด ถูกออกแบบมาให้ช่วยขัดฟัน ลดการสะสมของคราบหินปูน

โพรไบโอติกส์ เหมาะกับสัตว์กลุ่มไหนเป็นพิเศษ ?

การดูแลสมดุลของระบบย่อยอาหารมีความสำคัญกับสัตว์ทุกตัว แต่เจ้าของอาจต้องสังเกตเรื่อง Gut Health มากขึ้นในกรณีต่อไปนี้

• สุนัขหรือแมวที่ระบบย่อยค่อนข้างไว
• มีการเปลี่ยนอาหารหรือสูตรอาหาร
• การขับถ่ายเปลี่ยนแปลงง่ายเมื่อเจอความเครียด
• เลี้ยงในสภาพแวดล้อมที่มีการเปลี่ยนแปลงบ่อย
• ต้องการดูแลระบบย่อยอาหารผ่านโภชนาการในชีวิตประจำวัน

แต่หากสัตว์เลี้ยงมีอาการ ถ่ายเหลวต่อเนื่อง อาเจียนบ่อย มีเลือดปนในอุจจาระ ซึม ไม่กินอาหาร น้ำหนักลด หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรพยายามแก้ปัญหาด้วยโพรไบโอติกส์หรือการเปลี่ยนอาหารเพียงอย่างเดียว

อาหารที่มี Probiotics กับอาหารเสริม Probiotics ต่างกันอย่างไร?

แม้ทั้งสองประเภทจะมีโพรไบโอติกส์เหมือนกัน แต่บทบาทต่างกัน

• อาหารมื้อหลักที่มี Biotics ถูกออกแบบให้สัตว์ได้รับสารอาหารที่จำเป็นควบคู่กับส่วนประกอบสำหรับดูแลระบบย่อยอาหาร เหมาะสำหรับการดูแลในชีวิตประจำวันหากสูตรนั้นเหมาะกับสัตว์ตัวนั้น
• ผลิตภัณฑ์เสริม Probiotics มักใช้เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ และอาจมีจุลินทรีย์บางชนิดในปริมาณที่แตกต่างจากอาหารทั่วไป หากสัตว์มีโรคประจำตัวหรือมีอาการทางระบบทางเดินอาหาร ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้

อาการแบบไหนที่ควรพาไปหาหมอ

แม้โพรไบโอติกส์อาจช่วยสนับสนุนสุขภาพระบบย่อยอาหาร แต่หากสุนัขหรือแมวมีอาการต่อไปนี้ ควรพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรพึ่งการเสริมโพรไบโอติกส์เพียงอย่างเดียว

• ท้องเสียต่อเนื่องหรือถ่ายบ่อยผิดปกติ
• มีเลือดหรืออุจจาระสีดำปน
• อาเจียนหลายครั้งหรืออาเจียนร่วมกับท้องเสีย
• ซึม อ่อนแรง หรือไม่กินอาหาร
• ดื่มน้ำน้อยหรือมีสัญญาณขาดน้ำ
• น้ำหนักลด หรือมีอาการระบบทางเดินอาหารเกิดซ้ำบ่อย
• ลูกสุนัข ลูกแมว หรือสัตว์ที่มีโรคประจำตัวมีอาการผิดปกติ

อาการเหล่านี้อาจเกิดจากการติดเชื้อ ปรสิต อาหารไม่เหมาะสม หรือโรคของระบบทางเดินอาหาร จึงควรให้สัตวแพทย์ตรวจวินิจฉัยก่อนเลือกแนวทางดูแลที่เหมาะสม

บทสรุป

โพรไบโอติกส์เป็นจุลินทรีย์มีชีวิตที่เมื่อได้รับในปริมาณเหมาะสมสามารถให้ประโยชน์ต่อร่างกาย โดยสำหรับสุนัขและแมวจะมีบทบาทสำคัญในด้านการสนับสนุนสมดุลของ Gut Microbiome สุขภาพระบบทางเดินอาหาร และสภาพแวดล้อมภายในลำไส้

อย่างไรก็ตาม ประโยชน์ของโพรไบโอติกส์ขึ้นอยู่กับชนิดและสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ ปริมาณ สูตรผลิตภัณฑ์ และสุขภาพของสัตว์แต่ละตัว ไม่ควรมองว่าโพรไบโอติกส์สามารถรักษาหรือป้องกันโรคได้ทุกกรณี

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโพรไบโอติกส์

โพรไบโอติกส์มีประโยชน์ต่อสุนัขและแมวอย่างไร?

โพรไบโอติกส์มีส่วนช่วยสนับสนุนสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้และสุขภาพระบบทางเดินอาหาร แต่ประโยชน์ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ของจุลินทรีย์ ปริมาณที่ได้รับ และสุขภาพของสัตว์แต่ละตัว

โพรไบโอติกส์กับพรีไบโอติกส์ต่างกันอย่างไร?

โพรไบโอติกส์คือจุลินทรีย์มีชีวิตที่ให้ประโยชน์เมื่อได้รับในปริมาณเหมาะสม ส่วนพรีไบโอติกส์เป็นสารตั้งต้นที่จุลินทรีย์บางกลุ่มสามารถนำไปใช้และช่วยสนับสนุนจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในลำไส้

สุนัขและแมวต้องกินโพรไบโอติกส์ทุกวันไหม?

ไม่จำเป็นสำหรับสัตว์ทุกตัว หากสัตว์ได้รับอาหารครบถ้วนและมีสุขภาพระบบทางเดินอาหารปกติ อาจไม่จำเป็นต้องเสริมโพรไบโอติกส์แยกต่างหาก หากต้องการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมควรเลือกตามความเหมาะสมและคำแนะนำของสัตวแพทย์

โพรไบโอติกส์ช่วยสุนัขหรือแมวที่ท้องเสียได้ไหม?

โพรไบโอติกส์บางสายพันธุ์อาจช่วยสนับสนุนระบบทางเดินอาหารในบางสถานการณ์ แต่ท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุ หากถ่ายเหลวต่อเนื่อง มีเลือดปน อาเจียน ซึม หรือไม่กินอาหาร ควรพบสัตวแพทย์และไม่ควรใช้โพรไบโอติกส์แทนการวินิจฉัย

เอกสารอ้างอิง

• International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP). Consensus statement on the definition and scope of probiotics.
• International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP). Consensus definitions of prebiotics, synbiotics and postbiotics.
• Perfecta Brand Brief. Perfecta Wellness New Concept และ Upgrade Perfecta Wellness Formula.
• CAT n joy Product Brief. CAT n joy Crispy Bites Functional: Digestive.
• DOG n joy Training / Product Concept. Synbiotics และแนวคิดการดูแลระบบย่อยอาหาร.