มิถุนายน 12, 2026

วิธีเช็ดหูแมวที่ถูกต้อง เช็กสีขี้หู สัญญาณโรค และรับมือไรหู

สุขภาพของสัตว์เลี้ยง

วิธีเช็ดหูแมวที่ถูกต้อง เช็กสีขี้หู สัญญาณโรค และรับมือไรหู


ทาสแมวหลายคนเช็ดหูน้องเป็นประจำโดยไม่รู้ว่าบางครั้ง ไม่ต้องทำก็ได้ เพราะช่องหูมีกลไกทำความสะอาดตัวเองได้ การเช็ดพร่ำเพรื่อจะไปทำลายไขมันเคลือบผิวจนเสี่ยงต่อภาวะหูอักเสบ คุณควรเช็ดเฉพาะเมื่อเห็นคราบขี้หูสะสมเท่านั้น กฎเหล็กที่ห้ามพลาดคือ ห้ามใช้สำลีก้าน (Cotton Swab) เด็ดขาด เพราะจะยิ่งดันสิ่งสกปรกให้ลึกลงไปจนทำลายแก้วหู วิธีที่ถูกต้องคือ ให้หยด น้ำยาล้างหูสำหรับสัตว์เลี้ยง ลงในช่องหู นวดโคนหูเบาๆ 20 วินาที ปล่อยให้แมวสะบัดหัวไล่คราบฝังลึกออกมาเอง แล้วใช้ สำลีก้อน (Cotton Ball) เช็ดเก็บความสกปรกเฉพาะใบหูส่วนนอกที่มองเห็น ทั้งนี้ หากคุณสังเกตเห็นขี้หูมีสีดำข้นหรือมีกลิ่นเหม็นรุนแรง นั่นคือสัญญาณอันตรายของ ไรในหู (Ear Mites) หรือการติดเชื้อ ที่ต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

หมายเหตุ: ครอบคลุมการเช็ดหูแมวสุขภาพดีทั่วไป หากแมวมีอาการอักเสบ หูบวมแดง มีกลิ่น หรือเจ็บปวด ควรพบสัตวแพทย์ก่อนเสมอ ไม่ใช่เช็ดหูเอง

แมวต้องจำเป็นต้องเช็ดหูไหม?

โดยทั่วไปแล้ว แมวที่มีสุขภาพดีส่วนใหญ่มักมีช่องหูที่สะอาดและไม่จำเป็นต้องเช็ดหูเลย เพราะหูของแมวมีกลไกทำความสะอาดตัวเองตามธรรมชาติ การเช็ดหูบ่อยเกินไปโดยไม่มีความจำเป็น อาจไปทำลายชั้นเคลือบป้องกันในช่องหูและทำให้เกิดการระคายเคืองได้

4 สัญญาณเตือนที่บอกว่า “ถึงเวลาต้องเช็ดหูแมว”

คุณควรลงมือทำความสะอาดหูให้แมวเฉพาะเมื่อเข้าข่ายกรณีเหล่านี้เท่านั้น:

  • มองเห็นคราบสกปรกชัดเจน: มีขี้หูก้อนใหญ่ หรือมีคราบดำเกาะเปื้อนบริเวณใบหูส่วนนอกอย่างเห็นได้ชัด
  • สัตวแพทย์สั่งให้ทำ: สำหรับแมวที่มีโรคประจำตัว ผลิตขี้หูมากผิดปกติ หรือกำลังอยู่ในขั้นตอนการหยอดยารักษาช่องหู
  • แมวหยุดทำความสะอาดตัวเอง (Grooming): พฤติกรรมนี้พบบ่อยใน แมวสูงวัย แมวป่วย หรือแมวอ้วน ที่ร่างกายไม่ยืดหยุ่นพอจะเลียทำความสะอาดตัวเองได้เหมือนเดิม
  • หลังอาบน้ำเสร็จ: หากมีละอองน้ำกระเด็นเข้าไปขังในหู คุณต้องใช้สำลีเช็ดใบหูส่วนนอกให้แห้งสนิททันที เพื่อป้องกันความอับชื้นและเชื้อรา

ตารางพิจารณา ขี้หูแมวสีแต่ละสี มีหมายความว่าอะไร?

ก่อนเช็ดหู ต้องประเมินสีและกลิ่นขี้หูก่อนเสมอ เพราะนั่นคือสัญญาณที่บอกว่าจะเช็ดได้เลยหรือต้องพบสัตวแพทย์ก่อน

สีขี้หู ลักษณะ ความหมาย ควรทำอะไร
เหลืองอ่อน / น้ำตาลอ่อน เบาๆ ไม่มีกลิ่น ปกติ ขี้หูธรรมชาติ เช็ดได้เลยถ้าสะสมมาก หรือทิ้งไว้ก็ได้
ดำ / น้ำตาลเข้ม คล้ายกากกาแฟ เปียก อาจมีกลิ่น สัญญาณไรหู (Otodectes cynotis) พบบ่อยที่สุด พบสัตวแพทย์ก่อน ไม่เช็ดเอง
เหลืองเขียว / มีกลิ่นเหม็น อาจมีหนอง ร่วมกับหูแดง หูอักเสบจากแบคทีเรียหรือยีสต์ พบสัตวแพทย์ทันที ห้ามเช็ดเอง
มีเลือดหรือสีน้ำตาลแดง หนาเหนียว หรือมีของเหลวไหล อาจมีแผลในช่องหู หรือ Aural Hematoma พบสัตวแพทย์ฉุกเฉิน
ขาวหรือเทา ลักษณะแห้งแข็ง คล้ายขี้ผึ้ง สิ่งสกปรกสะสม บางครั้งเชื้อรา ปรึกษาสัตวแพทย์

Warning: ห้ามเช็ดหูในกรณีเหล่านี้ เมื่อหูแดง บวม เจ็บปวด หรือมีกลิ่นรุนแรง อาจเป็นสัญญาณหูอักเสบหรือแก้วหูแตก การเช็ดหูเองอาจดันสิ่งสกปรกลึกลงไปและทำให้อาการรุนแรงขึ้น

ใช้อะไรเช็ดหูแมวได้บ้าง

  • น้ำยาล้างหูสำหรับสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะ: เลือกสูตรอ่อนโยน ไม่มี Alcohol ไม่มี Hydrogen Peroxide ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนซื้อ
  • สำลีก้อน (Cotton Ball) หรือผ้าก๊อซ: ใช้ซับน้ำยาและขี้หูออกจากส่วนที่มองเห็นได้ มีความนุ่มพอที่จะไม่ระคายเคือง
  • ผ้าขนหนูนุ่มหรือผ้าชุบน้ำ: ใช้เช็ดบริเวณใบหูส่วนนอกได้

วิธีเช็ดหูแมว 7 ขั้นตอนที่ถูกต้อง

เมื่อประเมินสีขี้หูแล้วว่าเช็ดได้ ทำตามลำดับนี้เสมอ

  1. ตัดเล็บก่อนทุกครั้ง: ป้องกันรอยข่วนระหว่างการเช็ด เพราะบางตัวอาจดิ้นหรือเอาอุ้งเท้าไสมือเจ้าของออก
  2. เตรียมอุปกรณ์ให้ครบก่อนจับแมว: น้ำยาล้างหู สำลีก้อน ผ้าเช็ดตัว ขนมรางวัล วางไว้ใกล้มือเพราะห้ามทิ้งแมวคาอ่าง
  3. จัดท่าให้แมวนั่งหันหลังให้: วางบนตัก หรือใช้ผ้าขนหนูห่อตัวแมวเหมือนห่อทารก เหลือแค่หัวโผล่ออกมา วิธีนี้ช่วยลดการดิ้นได้มาก
  4. เปิดใบหูเบาๆ แล้วหยดน้ำยา 1–2 หยด: ถือขวดเหนือช่องหูโดยไม่ให้ปลายขวดแตะหู เมื่อขวดสัมผัสหูอาจปนเปื้อนแบคทีเรียสู่ขวด ฟังเสียงน้ำลงในช่องหูเบาๆ = ปกติ แมวร้องเจ็บปวด = หยุดทันที
  5. นวดฐานหูเบาๆ 20–30 วินาที: จะได้ยินเสียง “ซิกๆ” ของน้ำยาคลายขี้หู แมวหลายตัวชอบขั้นตอนนี้
  6. ปล่อยให้แมวสั่นหัว แล้วจึงเช็ด: การสั่นหัวเป็นกลไกธรรมชาติที่ช่วยดันขี้หูที่คลายแล้วออกมาส่วนนอก จากนั้นใช้สำลีก้อนซับเฉพาะส่วนที่มองเห็นและเข้าถึงได้ง่าย ไม่ต้องล้วงลึก
  7. ให้รางวัลทันที: ขนมโปรดทันทีหลังเสร็จ สร้างความเชื่อมโยง “เช็ดหู = ได้รางวัล” ทำทุกครั้ง

เทคนิคสำหรับแมวที่ไม่ยอมเช็ดหู:

  • เช็ดทีละหู: วันแรกเช็ดหูซ้าย วันถัดมาเช็ดหูขวา ลดความเครียดต่อเนื่อง Purina US แนะนำ
  • เล่นให้เหนื่อยก่อน: แมวที่ใช้พลังงานไปแล้วจะสงบและต้านทานน้อยกว่า
  • เริ่มจากการแตะหูโดยไม่ทำอะไร: ค่อยๆ ฝึกให้คุ้นเคยก่อนในวันแรกๆ ใช้เวลาหลายสัปดาห์ถ้าต้องการ
  • ถ้าแมวเครียดรุนแรง: หยุดทันที ไม่บังคับ แนะนำให้สัตวแพทย์หรือ Groomer มืออาชีพทำแทน

ไรในหูแมว (Otodectes cynotis): สาเหตุ อาการ และวิธีรับมือ

ไรในหูแมว (Ear Mites) คือปรสิตตัวร้ายที่พบได้บ่อยที่สุด และเป็น สาเหตุหลักที่ทำให้แมวเกิดภาวะหูอักเสบ! ปรสิตชนิดนี้มีขนาดเล็กจิ๋วมาก หากคุณลองสังเกตเข้าไปในช่องหูที่มีขี้หูดำๆ จะมองเห็นเป็นเพียง จุดสีขาวเล็กๆ ที่เคลื่อนไหวได้ ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่สร้างความรำคาญและทำลายสุขภาพช่องหูของสัตว์เลี้ยงโดยตรง

อาการที่ต้องสังเกต

อาการ ระดับความรุนแรง ควรทำอะไร
เกาหูบ่อยกว่าปกติ เริ่มต้น ตรวจดูขี้หูและสังเกตต่อ
สั่นหัวหรือสะบัดหัวบ่อย เริ่มต้น – ปานกลาง เปิดหูดูสีขี้หู
ขี้หูสีดำ/น้ำตาลเข้ม คล้ายกากกาแฟ ปานกลาง สัญญาณชัดเจน พบสัตวแพทย์ทันที
มีกลิ่นจากหู ปานกลาง-รุนแรง พบสัตวแพทย์ทันที
มีรอยเกา แผลรอบใบหู รุนแรง พบสัตวแพทย์ทันที
หัวเอียงข้างเดียว เดินไม่ทรงตัว รุนแรงมาก ลุกลามลึก พบสัตวแพทย์ฉุกเฉิน

ไรหูติดต่อได้อย่างไร: ติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรงกับสัตว์ที่มีไรหู ทั้งแมวด้วยกัน สุนัข และกระต่าย ไรหูสามารถอยู่นอกร่างกายสัตว์ได้ช่วงเวลาสั้นๆ แมวในบ้านที่ไม่ออกนอกก็อาจติดไรหูได้จากแมวตัวใหม่ที่เพิ่งรับมา

ห้ามเช็ดหูเองเมื่อสงสัยว่ามีไรหู: การเช็ดหูเองโดยไม่รู้ว่ามีไรหูหรือไม่ อาจดันไรลึกลงไปหรือทำให้ช่องหูที่อักเสบแล้วยิ่งระคายเคืองมากขึ้น สัตวแพทย์จะวินิจฉัยด้วย Otoscope และสั่งยาหยอดหรือสเปรย์ฆ่าไรที่เหมาะสม โดยทั่วไปรักษาหาย 100% ถ้าพบและรักษาทัน

ถ้าบ้านมีสัตว์เลี้ยงหลายตัว: ต้องรักษาทุกตัวพร้อมกัน เพราะไรหูแพร่ระบาดได้เร็ว แม้ตัวที่ไม่แสดงอาการก็ควรตรวจ

เมื่อไรต้องพบสัตวแพทย์แทนเช็ดหูเอง

ถ้าหูแมวมีสัญญาณเหล่านี้ ห้ามเช็ดหูเอง ต้องพบสัตวแพทย์ก่อน เพราะการเช็ดหูในหูที่อักเสบหรือแก้วหูแตกอาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นได้

  • หูแดง บวม หรือร้อนผิดปกติ: อาการอักเสบที่ต้องการยา
  • ขี้หูสีดำ/น้ำตาลเข้มคล้ายกากกาแฟ: สัญญาณไรหูที่ต้องวินิจฉัยและรักษาด้วยยา
  • มีกลิ่นเหม็นจากหู: หูอักเสบจากแบคทีเรียหรือยีสต์
  • แมวร้องเมื่อแตะหู หรือไม่ยอมให้จับหูเลย: เจ็บปวดในช่องหู
  • มีของเหลว หนอง หรือเลือดไหลออกจากหู: อาจมีแผลลึกหรือแก้วหูแตก
  • หัวเอียงข้างเดียว หรือเดินวนเป็นวงกลม: ติดเชื้อลามสู่หูชั้นใน ฉุกเฉิน
  • แมวเกาหูจนเป็นแผล หรือหูบวมใหญ่ผิดปกติ: อาจเป็น Aural Hematoma (เลือดคั่งในใบหู) ต้องผ่าตัด

วิธีเช็ดหูแมวที่ถูกต้อง เช็กสีขี้หู สัญญาณโรค และรับมือไรหู

คำถามที่พบบ่อยเรื่องวิธีเช็ดหูแมว

Q: ใช้น้ำเกลือหรือน้ำเปล่าเช็ดหูแมวได้ไหม?

ไม่แนะนำสำหรับการเช็ดช่องหูลึก น้ำเปล่าและน้ำเกลือทิ้งความชื้นในช่องหูซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่เชื้อรา ยีสต์ และแบคทีเรียชอบ น้ำยาล้างหูสำหรับสัตว์เลี้ยงออกแบบมาเพื่อระเหยออกได้เองและช่วยลดความชื้น ใช้น้ำเปล่าเช็ดบริเวณใบหูส่วนนอกได้ แต่ไม่ควรหยดเข้าช่องหู

Q: เช็ดหูแมวแล้วมีขี้หูกลับมาเร็วมากผิดปกติ หมายความว่าอะไร?

ขี้หูที่กลับมาเร็วผิดปกติหลังจากเช็ดแล้ว เป็นสัญญาณที่ควรพบสัตวแพทย์ เพราะร่างกายผลิตขี้หูมากขึ้นเพื่อตอบสนองต่อการระคายเคือง การอักเสบ หรือการติดเชื้อบางอย่าง ไม่ใช่สัญญาณให้เช็ดบ่อยขึ้น

Q: ลูกแมวอายุเท่าไหร่ถึงเช็ดหูได้?

ลูกแมวสุขภาพดีที่แม่ดูแลอยู่ไม่ต้องเช็ดหูตั้งแต่เล็ก เมื่อรับลูกแมวมาบ้านตั้งแต่อายุ 2 เดือน ควรสังเกตหูโดยไม่ต้องเช็ดถ้าไม่มีขี้หูสะสม ถ้าเห็นขี้หูสีน้ำตาลเข้มให้พบสัตวแพทย์เพื่อตรวจก่อน ลูกแมวสามารถรับไรหูจากแม่แมวได้ง่ายถ้าแม่มีไรหูอยู่

Q: ไรในหูแมวติดคนได้ไหม?

ไรหูแมว (Otodectes cynotis) มีรายงานว่าสามารถทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังชั่วคราวในคนได้ แต่ไม่สามารถอยู่อาศัยและขยายพันธุ์ในร่างกายมนุษย์ได้ระยะยาว ดังนั้นโอกาสติดเชื้อในคนจึงต่ำมาก อย่างไรก็ตามควรล้างมือทุกครั้งหลังจับต้องแมวที่มีไรหู และรักษาแมวทุกตัวในบ้านพร้อมกัน

เอกสารอ้างอิง (References)


บทความน่าสนใจ

ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญหมากินยาเขียวได้ไหม? ใช้รักษาพาร์โวหรือไข้หัดได้หรือไม่

เมื่อสุนัขมีอาการซึม ตัวร้อน ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย เจ้าของบางคนอาจเคยเห็นคำแนะนำในอินเทอร์เน็ตให้ลองใช้ “ยาเขียว” โดยเฉพาะในลูกสุนัขที่สงสัยว่าเป็นพาร์โวหรือไข้หัดสุนัข อย่างไรก็ตาม “จากข้อมูลทางสัตวแพทย์ที่ตรวจสอบ ยังไม่พบหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่รองรับการนำยาเขียวสำหรับคนมาใช้รักษาพาร์โว ไข้หัดสุนัข หรือโรคติดเชื้อไวรัสในสุนัข และยังไม่มีขนาดการใช้ที่มีหลักฐานรองรับสำหรับให้เจ้าของนำไปใช้รักษาสุนัขด้วยตนเอง” หากสุนัขกำลังป่วย สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การทดลองยาแล้วรอดูว่าจะดีขึ้นหรือไม่ แต่คือการประเมินว่าสุนัขมีอาการรุนแรงเพียงใดและเกิดจากสาเหตุอะไร โดยเฉพาะลูกสุนัขที่อาเจียนหรือท้องเสียมาก เพราะอาจสูญเสียน้ำและเกลือแร่จนมีอาการทรุดลงได้ค่อนข้างรวดเร็ว สารบัญเนื้อหา หมากินยาเขียวได้ไหม? ทำไมจึงมีการนำยาเขียวมาใช้กับสุนัข? ยาเขียวรักษาพาร์โวได้จริงไหม? ความแตกต่างระหว่างโรคพาร์โวกับไข้หัดสุนัข ทำไมหมาบางตัวกินยาเขียวแล้วดูเหมือนดีขึ้น? สิ่งที่ควรระวังคือการเสียโอกาสในการรักษา หมาอาเจียนหรือท้องเสีย แปลว่าเป็นพาร์โวไหม? อาการแบบไหนควรรีบพาสุนัขไปพบสัตวแพทย์? เผลอให้ยาเขียวหมากินไปแ […]

ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญยาเขียวให้แมวกินได้ไหม? ใช้รักษาหัดแมวได้หรือไม่”

เมื่อแมวมีอาการซึม ตัวร้อน ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย เจ้าของบางคนอาจเคยเห็นคำแนะนำในอินเทอร์เน็ตว่าให้ลองใช้ “ยาเขียว” โดยเฉพาะเมื่อสงสัยว่าแมวเป็นโรคหัดแมว อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่เพียงพอรองรับการใช้ยาเขียวสำหรับคนเพื่อรักษาโรคติดเชื้อไวรัสในแมว รวมถึงโรคหัดแมว และยังไม่มีข้อมูลขนาดการใช้ที่สามารถนำมาแนะนำสำหรับแมวทั่วไปได้ จึงไม่ควรนำมาให้แมวกินเองหรือใช้แทนการตรวจและการดูแลจากสัตวแพทย์ สิ่งที่ควรระวังไม่ใช่เพียงว่ายาเขียวจะได้ผลหรือไม่ แต่คือการทดลองรักษาเองอาจทำให้เสียเวลาในช่วงที่แมวกำลังต้องการการประเมิน โดยเฉพาะลูกแมวหรือแมวที่มีอาการซึมมาก ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือท้องเสีย ซึ่งบางภาวะสามารถทำให้ร่างกายขาดน้ำและทรุดลงได้ค่อนข้างรวดเร็ว สารบัญเนื้อหา ยาเขียวคืออะไร และทำไมจึงถูกนำมาใช้กับแมว? หัดแมวคืออะไร? ยาเขียวรักษาหัดแมวได้จริงไหม? ทำไมแมวบางตัวกินยาเขียวแล้วดูเหมือนดีขึ้น? สิ่งที่น่ากังวลคือการเสียโอกาสในการรักษา อาการแบบไหนที่อาจพบในหัดแมว? แมวตัวร้อน อาเจียน หรือท้องเสีย แปลว่าเป็นหัดแมวไหม? หากสงสัยว่าแมวเป็นหัด ควรทำอย่างไร? หัดแมวรักษา […]

สายพันธุ์และการเลี้ยงหมาไม่มีขนมีพันธุ์อะไรบ้าง? รู้จักสุนัขไร้ขนและวิธีดูแลอย่างเหมาะสม

หมาไม่มีขนมีอยู่จริง โดยสุนัขบางสายพันธุ์มีลักษณะไร้ขนหรือมีขนเพียงบางบริเวณเป็นลักษณะทางพันธุกรรมของสายพันธุ์ เช่น Xoloitzcuintli, Chinese Crested, American Hairless Terrier และ Peruvian Hairless Dog อย่างไรก็ตาม หากสุนัขที่เคยมีขนตามปกติเริ่มขนบางหรือเกิดบริเวณโล้นขึ้นภายหลัง ควรแยกออกจากลักษณะไร้ขนตามสายพันธุ์ เพราะภาวะขนร่วงสามารถสัมพันธ์กับปัจจัยได้หลายอย่าง และในบางกรณีอาจจำเป็นต้องได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติม บทความนี้จะพาไปรู้จักว่าหมาไม่มีขนมีสายพันธุ์อะไรบ้าง ทำไมสุนัขบางพันธุ์จึงมีขนน้อย พร้อมวิธีดูแลผิวหนัง การรับมือกับแสงแดดและอากาศเย็น รวมถึงสัญญาณที่ช่วยแยกว่าเป็นลักษณะประจำสายพันธุ์หรือเป็นขนร่วงที่เกิดขึ้นภายหลัง สารบัญเนื้อหา หมาไม่มีขน คืออะไร? 4 สายพันธุ์หมาไม่มีขนที่ควรรู้จัก ทำไมหมาบางสายพันธุ์ถึงไม่มีขน? หมาไม่มีขนเหมาะกับคนเป็นภูมิแพ้หรือไม่? วิธีดูแลหมาไม่มีขนให้เหมาะกับผิวหนัง เรื่องฟันของหมาไม่มีขนที่เจ้าของควรรู้ ถ้าหมาเคยมีขน แต่เริ่มขนบางหรือเป็นจุดโล้น ต้องทำอย่างไร? อาหารทำให้หมาไม่มีขนกลับมามีขนได้ไหม? ก่อนตัดสินใจเลี้ยงหมาไม่มีขน ควรเตรียมตัวเรื่องอะไ […]